Ouderparticipatie in perspectief

Gepubliceerd op 25 april 2021 om 21:02

In mijn vorige blog heb ik uitgebreid geschreven over de groei en organisatie-inrichting van een groeiende Agora-school, maar zonder de pijler ouderparticipatie daarin mee te nemen. Zonder ouders die participeren is Agora-onderwijs echter niet volledig, want hoe vul je dan de slogan ‘it takes a whole city to raise a child’ in?

Ouderparticipatie ontstaat niet zomaar en het blijft ook niet zomaar bestaan als het is opgericht. Wat kunnen we leren van de afgelopen jaren over het organiseren van ouderparticipatie bij Agora Roermond? 

In het schooljaar 2018-2019 hebben we met een kernteam van drie ouders -Sabine Dingemans, Mare de Groot en ikzelf – onze schouders eronder gezet om ouderparticipatie nieuw leven in te blazen en met de bedoeling om de coaches te ontlasten. We hebben in dat schooljaar een aantal succesvolle community-avonden georganiseerd, nieuwsbrieven gemaakt, vele inspiratiesessies ondersteund en georganiseerd en matches tussen vragen van leerlingen en ouders mogelijk gemaakt. Toch hebben we aan het einde van dat schooljaar geconcludeerd, dat er te weinig basis was om succesvol de ouderparticipatie op de rit te krijgen en te houden. Tot onze grote spijt... waar zit ‘m dat in?

 

Een eerste misvatting: ouderparticipatie regelt zich wel vanzelf, het is immers netwerken. Niks is minder waar! Netwerken is een investering en vergt vaardigheden en onderhoud, van iedereen! Er zijn de afgelopen jaren steeds minder inspiratiesessies georganiseerd en de interesse voor community-avonden nam met het jaar af. Nieuwe Agora-ouders hebben, mede ook door corona, minder kunnen proeven wat het betekent om Agora-ouder te zijn dan in voorgaande jaren gebruikelijk was. Dat is geen basis voor een community-gevoel en al helemaal niet voor participatie. 

 

De snelle groei van Agora Roermond – een aantal jaren verdubbeling van het aantal leerlingen - had als een van de consequenties dat het alle hens aan dek was bij de coaches en terecht! Coaching is DE basis voor Agora-onderwijs, maar met de afname van externe bezoeken aan Agora namen ook de inspiratiesessies af, omdat er niemand was die de kar nog trok. Alle focus was gericht op de interne problematiek van personeel en vaardigheden. 

 

De gedachte achter de inspiratiesessies is 'Kom inspireren, als jezelf! Stap de school binnen en je vertel over je passie! Dat kan je werk zijn, je hobby, je wereldreis, je mateloze interesse in het heelal'. Toch is die gedachte niet zo gemakkelijk in praktijk te brengen; Er is een hoge drempel als ouder om 'gewoon' te komen, ondanks alle goede voornemens te willen participeren. Niet iedereen voelt zich geroepen om voor een groep leerlingen te gaan staan. De sessies die zijn gehouden zijn voornamelijk gehouden door mensen die gewend waren voor de groep te staan, jong of oud. Ook al waren er koffie-avonden en zijn er voorbeelden van inspiratiesessies uitgereikt aan ouders en noem maar op om de drempel te verlagen, dat had weinig impact op de aanmeldingen. Wat we daarvan leren is dat het realistisch is dat slechts een percentage van de ouders zich zal melden voor een inspiratiesessie.

 

Voor degenen die een sessie hielden bleek het gedrag van leerlingen een belangrijke graadmeter voor een voldaan gevoel over de gegeven sessie! Agorianen zijn geen doorsnee leerlingen en gedragen zich dan ook niet doorsnee. Het ontwikkelen van ‘netwerkvaardigheden’ op het niveau van de leerling zou een cruciale factor mogen zijn binnen het Agoriaanse onderwijs dat zoveel nadruk legt op de wereld buiten. Waarschijnlijk werkt het beter dan aanpassing van de inspiratiesessiegever aan het 'natuurlijke gedrag' van Agorianen. Ouders zijn nou eenmaal geen coaches en een leerling is niet jouw kind!

 

Ondanks de goede voorbereiding en inzet van velen haperde de uitvoering van inspiratiesessies en community-avonden. Dat is vooral te wijten aan gebrekkige en onvolledige communicatie intern binnen de school en het niet nemen van verantwoordelijkheid van eenieder voor een succesvolle bijeenkomst. Het gaat om de meest simpele dingen als het bekend zijn bij de receptie als je je meldt als ouder voor een inspiratiesessie, het vrij zijn van de gereserveerde ruimte voor de inspiratiesessie en het beschikbaar zijn van gereserveerde ondersteunende middelen. Het gaat om nazorg in de zin van een bedankje voor de komst, het evalueren hoe het ging en openingen te houden voor een vervolg. Het zijn routinematige en herhalende taken die faciliterend zijn bij de uitvoering van een inspiratiesessie die allemaal belangrijk zijn voor een succesvol eindresultaat. Daar zijn verschillende mensen bij betrokken die goed van elkaar moeten weten wie wat doet en wanneer en daarvoor is effectieve onderling afstemming en communicatie nodig. Daar is geen Agoriaans meester voor nodig! Het lijken open deuren, maar zijn het in praktijk niet!

 

Community-avonden zijn avonden voor leerlingen, ouders en coaches. De ervaring leert, dat met het uit handen nemen van het werk bij de coaches door ouders en met hulp van leerlingen we de betrokkenheid van de coaches misten. Zonder hun betrokkenheid is er geen complete community! Blijkbaar is die er niet automatisch als het werk door een ander wordt gedaan en dat is vreemd. Om hen te betrekken hadden we momenten gevraagd om te kunnen communiceren, maar vanwege de drukte werd dat afgehouden. Een gemiste kans blijkt achteraf, omdat een coach die de groep ouders op de community-avond leidt, dan ook niet weet wat hij waarvoor doet en daarvoor zijn kans om ouders te betrekken weer mist. Het geeft tevens aan hoe de interne organisatie nog (steeds) niet is ingericht op collectieve verantwoordelijkheid nemen.

 

Een van de allerbelangrijkste aspecten voor betrokkenheid van ouders is de communicatie. Vanaf het begin is regelmatige en actuele informatie nodig om ouders mee te nemen in het proces, om hun verwachtingen te managen! De nieuwsbrieven zijn slechts een onderdeel dat je kan inzetten voor succesvolle communicatie, er is nog veel meer mogelijk. Het zou niet slecht zijn om aan het begin van het jaar met elkaar vast te stellen wat er het komende jaar gaat gebeuren en daarover (blijvend) te communiceren met de ouders. Die verantwoordelijkheid kun je als ouders niet nemen, tenzij de school een kader schept waarbinnen je dat met een groep ouders mag en kan doen.

 

De basis voor succesvolle participatie ligt bij het eerst Agora-ouder worden! Als Agora-ouder weten hoe het allemaal werkt en wat je eigen rol is om je kind te ondersteunen, dat maakt dat je als coach niet ook de ouder hoeft te coachen hoe Agora-onderwijs werkt. Het risico is namelijk, dat de ouder met alle goede bedoelingen vanuit zijn eigen (oude)overtuigingen probeert te begrijpen wat zijn kind doet en onbewust de leerling in de weg staat voor 'regie over zijn eigen ontwikkeling'. Agora-ouder worden is een eerste kritische succesfactor voor de Agora-school om ouders effectief te kunnen laten deelnemen!

 

Er zijn vele manieren om Agora-ouder worden te ondersteunen. Thuisbezoeken van de coach, oudergesprekken, challenges voor ouders, koffie-avonden voor ouders onderling. Geef de nieuwe ouder een jaar de tijd om te ontscholen! De coach is het allereerste anker voor de ouder, maar daar red je het niet mee! Als de driehoek ouder - leerling - coach werkt, dan is dat nog steeds individueel gericht. Gebruik de bestaande organisatiestructuur van teams van coachgroepen om ouders organisatiebreed te betrekken als Agora-ouder!

 

Werf voor elke coachgroep een coördinerend ouder die contact heeft met de coach en andere ouders over alle mogelijke vragen, afstemming en het vormen van een community als coachgroep. Benoem per team weer een coördinerend teamouder. Voor zo’n 300 leerlingen met vijf teams heb je dan vijf teamouders die samen met nog eventuele ondersteuning van een of twee ouders en iemand van de Agora-organisatie het Agora-ouderteam vormen. Dat Agora-ouderteam houdt zich met alles bezig om ervoor te zorgen dat ouders zich Agora-ouders gaan voelen en met elkaar een community vormen. Denk bijvoorbeeld ook aan het inzetten van ouderejaars Agora-ouders die met hun ervaring vele vragen en twijfels van nieuwe ouders kunnen beantwoorden!

 

Het Agora-ouderteam houdt zich niet bezig met de ouderparticipatie! Voor ouderparticipatie als wezenlijk onderdeel van Agora-onderwijs zijn er andere vragen en ook een andere organisatie-inrichting nodig! De eerste cruciale vraag is: wat wil Agora eigenlijk? Op welke manieren kunnen ouders participeren? En hoe gaan we dat organiseren, qua eigenaarschap, qua tijd en qua middelen? Dat moet je eerst doen om te voorkomen, dat het als een zandkasteel in elkaar stort.

 

Tijdens de opstart van de eerste twee jaren zal met het enthousiasme van pioniers en de kleinschaligheid het participeren geen probleem zijn. Agora-ouder worden en participeren lopen dan bijna gelijk op. Het is dan qua sturing belangrijk om iedereen in de Agoraboot te houden qua uitwerking van de Agorafilosofie. Afstemmen kan onderling, met aanwezige tools binnen Google Workspace en nog veelal langs de weg van de coaches.

Dat moet je anders gaan organiseren als je gaat groeien na de opstartfase. Er is nog zoveel te ontwikkelen waar de coaches en de leiding hun aandacht voor nodig hebben, dat ouderparticipatie gemakkelijk een ondergeschoven kindje wordt. Het is dan ook belangrijk om als Agora-school vanaf het begin ouderparticipatie te ontwikkelen als onderdeel van je leeromgeving, maar ook van je organisatie-inrichting!

Daarvoor kom je vragen tegen als: Welke visie heb je op ouderparticipatie, qua reikwijdte en in de tijd gezien? Welke taken vloeien voort uit je strategie en ga je die dan ‘verdelen’ in de organisatie of centraliseren als specialisatie? Welke vaardigheden zijn ervoor nodig en welke mensen koppel je daaraan? Wie stuurt en is eigenaar van ouderparticipatie als onderwijspijler? Een Agoriaans meester hoeft niet de ‘beste’ te zijn als eigenaar; het is een kostbaar asset voor je coaching en de vaardigheden zijn niet als vanzelfsprekend bij een leerkracht aanwezig.

Qua ondersteuning mag je je afvragen: Welke systemen ga je gebruiken om de informatie van ouders en de participatie te ondersteunen? Hoe manage je de verwachtingen zodat er sprake is van gezamenlijke normen en waarden tussen leerlingen en ouders (en coaches) rondom de participatie? En niet onbelangrijk: hoe structureer je dat alles met heldere processen, taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden verdeeld binnen de organisatie? Hoe en wanneer communiceer je waarover? Kortom, om ouderparticipatie echt een wezenlijk onderdeel te laten zijn van je ‘onderwijsaanbod’ zul je dat moeten inrichten binnen je organisatie.

 

Deze blog is een 'abstract' van een artikel dat ik heb geschreven over het organisatie-perspectief van ouderparticipatie. Wil je het complete stuk lezen? Lees dan: Ouderparticipatie Agora-onderwijs in organisatie-perspectief


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.